Wakhan Corridor – Nơi xa xôi hẻo lánh tận cùng mái nhà thế giới

Nằm ở phía đông bắc của đất nước Afghanistan, hành lang Wakhan là dải đất dài khoảng 300km, chiều rộng từ 10 đến 60km và nằm ở độ cao trung bình hơn 3000m so với mực nước biển. Hành lang Wakhan cũng là nơi diễn ra cuộc tranh chấp chiến lược giành lấy quyền lực kiểm soát vùng Trung Á của hai đế quốc Anh – Nga trong thể kỉ 19 với tên gọi The Great Game nổi tiếng. Hiệp ước giữa Anh và Nga năm 1873 và giữa Anh – Afghanistan năm 1892 đã chia tách khu vực Wakhan bằng việc biến sông Panj và song Pamir thành biên giới của Afghanistan và Nga. Nơi đây là một phần của con đường tơ lụa cổ xưa, vó ngựa của đại đế Alexander từ thế kỷ 3 trước CN, của Thành Cát Tư Hãn… đều đã dể lại dấu ấn ở vùng đất này.

Ảnh của  Matthieu Palley

Ảnh của  Matthieu Palley

Ảnh của  Matthieu Palley

Hành lang Wakhan nằm lọt thỏm giữa 3 nước Trung Quốc Tajikistan, Pakistan vàđược mệnh danh là Nóc nhà của thế giới vì dải đất hẹp này là nơi 5 dãy núi Himalayas, Tian Shan, Karakoram, Kunlun và Hindu Kush gặp nhau. Nơi này được phân chia thành vài khu vực địa lý. Phía Tây của Wakhan bao gồm sông Panj được biết biết là vùng Lower Wakhan. Các thung lũng thuộc sông Wakhan và sông Pamir được coi là Upper Wakhan. Hành lang Wakhan có hơn 12.000 cư dân đến từ hai bộ tộc du mục Wakhi và Kyrgyz. Người Wakhi thường có 2 nhà làm bằng đá, một nhà cho mùa đông và một nhà cho mùa hè. Người Kyrgyz thì sống trong những lều làm từ da thuộc, họ di chuyển gia đình và gia súc tới những thung lũng khác nhau theo từng mùa.

Do biệt lập về mặt địa lý, khí hậu khắc nghiệt và không nằm ở vị trí chiến lược nên vùng đất này không bị ảnh hưởng bởi chiến tranh, xung đột trong nhiều thập kỷ qua. Người dân nơi đây sống biệt lập với thế giới bên ngoài, biết rất ít thông tin về những gì đang xảy ra ở thế giới bên ngoài vùng núi Wakhan Corridor.  Họ không biết về tổ chức khủng bố Taliban hay cuộc chiến của Mỹ tại Afghanishtanchỉ nhớ quân đội Liên Xô là lực lượng quân sự có mặt lần cuối tại nơi này. Binh sĩ Liên Xô đã xây dựng con đường duy nhất tại vùng núi Wakhan Corridor. Đến những năm 1980, binh sĩ Liên Xô rời đi.

Không có bệnh viện, trạm xá, không có đường lớn hay không có bất cứ một phương tiện xe cơ giới nào, có những ngôi làng được xây dựng từ cách đây gần 2000 năm.  Thời tiết đặc biệt khắc nghiệt, mùa đông kéo dài tới 8 tháng,  nhiệt độ có thể hạ tới âm 40 độ, khí hậu khô. Đặc biệt ở vùng đất này khô cằn đến mức không một cây cối nào sống nổi vì vậy rất nhiều người dân ở khu vực này cả đời không bao giờ thấy một cây xanh có hình dáng ra sao.  Cuộc sống của họ phụ thuộc gần như hoàn toàn vào chăn nuôi. Họ nuôi cừu, bò Tây Tạng, dê, lạc đà… để lấy sữa, thịt, lông và sử dụng phân của những loài động vật trên làm nhiên liệu đốt sưởi ấm, xua tan giá lạnh mùa đông.

Tuổi thọ trung bình của người dân được cho là không quá 43 năm, hơn một nửa số trẻ em ở đây không thể sống qua tuổi 15 và phần lớn phụ nữ ở khu vực này đều tử vong sau khi sinh nở. Người dân ở khu vực này sống cuộc sống du mục hàng trăm năm nay, họ chỉ chăn nuôi dê, cừu, bò yaks, tự cung tự cấp cho cuộc sống hàng ngày và sử dụng động vật như lừa,… làm phương tiện di chuyển, vận chuyển hàng hóa hay canh tác.

Những bộ trang phục rực rỡ của phụ nữ là một nét đẹp của người đân. Phụ nữ Wakhi thường mặc trang phục truyền thống có màu rực rỡ như đỏ, vàng, xanh da trời và xanh lá. Họ thường đeo khăn trùm qua đầu và đeo trang sức làm từ các loại hạt.

Nhà bằng đá của người Wakhi – Ảnh của  Vegabond

Ảnh của  Matthieu Palley

Ảnh của  Secretcompass

Chính những điều lạ về đất và người này nên Chính phủ Afghanistan hiện đang có kế hoạch biến nơi đây thành địa danh du lịch sinh thái và mạo hiểm, nhất là đối với du khách nước ngoài. Khách du lịch không cần lo lắng về việc Taliban hay Al-Qaeda ở hành lang Wakhan, nơi đây là khu vực không tranh chấp quân sự và là một trong số ít những nơi an toàn nhất của Afghanistan. Con đường chính ở Wakhan được kiểm soát bởi quân đội Afghanistan, và hầu hết người dân sống ở đây theo đạo hồi dòng Shia, họ khá hiền hoà và luôn chào đón khách du lịch vì du lịch là nguồn thu quan trọng trong nền kinh tế khu vực này. Tuy nhiên, những điều này không biến Wakhan thành một khu vực đầy đủ dịch vụ cho khách du lịch, chỉ có khoảng 100 khách mỗi năm.

Cách an toàn và dễ dàng nhất để tới hành lang Wakhan là đi từ nước láng giềng Tajikistan. Khách du lịch phải xin visa Afghanistan và visa double vào Tajikistan tại đại sứ quán hoặc lãnh sự quán Tajikistan tại đất nước của mình trước bởi vì sau khi vào Afghanistan từ Tajikistan bạn sẽ phải nhập cảnh lại Tajikistan để bay về.

Đầu tiên bạn sẽ phải bay tới thành phố Dushanbe thủ đô của Tajikistan bằng việc thuê xe chạy 24 tiếng trên con đường khá xóc nảy và đầy bụi tới thị trấn Ishkashim gần biên giới 2 nước. Hoặc bạn có bay từ Dushanbe tới Khorog sau đó đi thêm 3 giờ xe chạy tới Ishkashim nhưng không dễ gì mua được vé và chuyến bay rất hay bị huỷ vì lý do thời tiết.

Ảnh của  Vegabond

Ảnh của  Secretcompass

Ảnh của  Secretcompass

Ảnh của  Vegabond

Thị trấn Ishkashim cách trạm kiểm soát biên giới hai nước không xa, sau khi qua cửa kiểm tra an ninh, bạn sẽ đi tới thị trấn Sultan Eshkashim cách cửa khẩu phía Afghanistan vài km. Thị trấn này là cửa ngõ đầu tiên của hành lang Wakhan, rất nhiều khách du lịch ở lại thị trấn vài ngày để trải nghiệm cuộc sống ở Afghanistan trước khi quay lại Tajikistan. Nếu bạn muốn trekking ở hành lang Wakhan, bạn phải xin giấy phép ngay tại Ishkashim. Thủ tục không phức tạp và xin 1 ngày là có. Sau khi có giấy phép, bạn phải thuê xe chạy 200km tới làng Sarhad-e Broghil nơi cuối cùng xe ô tô và các phương tiện khác có thể đi tới và bắt đầu trekking. Do cả khu vực Wakhan không có bất cứ một nhà nghỉ, quán ăn, bệnh viện nào nên bạn phải thuê guide, porter ngay tại làng Sarhad-e Broghil để dẫn đường và mang đồ ăn, lều trại và những vật dụng cần thiết cho chuyến đi. Có rất nhiều cung trek ngắn ngày cho tới dài ngày và phù hợp với sức khỏe của từng người. Tuy điều kiện đi lại, ăn ở gian khổ, nhưng bạn sẽ được tận mắt chứng kiến cuộc sống của những người dân du mục nguyên thủy còn lại ít ỏi trên thế giới, được trải nghiệm những khung cảnh thiên nhiên hùng vĩ và hoang sơ ít thấy trên phim ảnh. Với những ai đã từng say mê với những tác phẩm Người đua diều”, “Ông hàng sách ở Kabul”, “Ngàn mặt trời rực rỡ” thì hành lang Wakhan hay đất nước Afghanistan là nơi bạn sẽ muốn đến ít nhất một lần trong đời.

 

tuoitre.vn

Viết bình luận

Bạn đã gửi bình luận thành công. Chúng tôi sẽ đăng bình luận của bạn sau khi kiểm duyệt.